"Το ιστορικόν Τοψίν,όπου εσυνήφθη το Πρωτόκολλον παραδόσεως της
Θεσσαλονίκης εις τον ελληνικόν στρατόν",αναφαίρουν οι πηγές.Το αγρόκτημα
στο Τόψιν (σημερινή Γέφυρα),όπου εγκαταστάθηκε ο τότε Διάδοχος
Κωνσταντίνος (αρχηγός του Ελληνικού Στρατού) και το Γενικό Επιτελείο και
όπου έγιναν οι σκληρές διαπραγματεύσεις για την παράδοση της
Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους.Αργότερα,το 1999,πέρασε στην ιδιοκτησία
του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και σήμερα στεγάζεται το Μουσείο
Βαλκανικών Πολέμων.
Στο κτήριο αυτό εγκαταστάθηκε το Γενικό Στρατηγείο των Ελληνικών Δυνάμεων στις 24 Οκτωβρίου του 1912 και παρέμεινε μέχρι τα χαράματα της 27ης.Οι μέρες αυτές υπήρξαν καθοριστικές για την τύχη της Θεσσαλονίκης και γενικότερα της Μακεδονίας.
Σ' αυτή την έπαυλη διεξήχθησαν οι σκληρές διαπραγματεύσεις μεταξύ της τουρκικής αντιπροσωπείας,με επικεφαλής τον Διοικητή της Θεσσαλονίκης Χασάν Ταχσίν Πασά και του επικεφαλής των Ελληνικών δυνάμεων Αρχιστράτηγου Κωνσταντίνου.Μετά από δύο αποτυχημένες προσπάθειες επίτευξης συμφωνίας,οι Τούρκοι επέστρεψαν στο Τοψίν το απόγευμα της 26ης Οκτωβρίου 1912,ημέρα του Πολιούχου της Θεσσαλονίκης Αγίου Δημητρίου,γνωστοποιώντας ότι ο Χασάν Ταχσίν Πασάς είχε δεχτεί την άνευ όρων παράδοση της Πόλης στους Έλληνες.Κάθε χρόνο,την ίδια μέρα,διοργανώνεται λαμπαδηδρομία από το Μουσείο στο Τρίτο Σώμα Στρατού,προς ανάμνηση των ιστορικών αυτών γεγονότων.Στις αίθουσες του Μουσείου βαλκανικών πολέμων,ο επισκέπτης μπορεί να δει εκθέματα όπως όπλα,ξίφη,στρατιωτικές στολές ,μετάλλια,πίνακες,διάφορα κειμήλια από τους βαλκανικούς πολέμους,μία ιδιόχειρη επιστολή του τότε πρωθυπουργού και υπουργού των στρατιωτικών Ελευθερίου Βενιζέλου,όπως επίσης και αντίγραφο του Πρωτοκόλλου παράδοσης της Θεσσαλονίκης.
Ο τάφος του Χασάν Ταχσίν Πασά βρίσκεται στον αύλιο χώρο του Μουσείου.Τα οστά του μεταφέρθηκαν εκεί το 2002.Ο ίδιος υπήρξε μία δραματική φυσιογνωμία και ο ρόλος του στην άνευ όρων συνθηκολόγηση υπήρξε καθοριστικός.Ήταν απόφοιτος της Ζωσιμαίας Σχολής των Ιωαννίνων.Είχε μεν φιλελληνικά αισθήματα,αλλά όχι και άλλη επιλογή παρά μόνο την παράδοση της Πόλης.
Μετά την σπουδαία ελληνική νίκη στο Σαραντάπορο,ακολούθησε η αποφασιστικής σημασίας νίκη στη μάχη των Γιαννιτσών,όπου οι Τούρκοι είχαν συμπτυχθεί,με σκοπό να ανακόψουν την πορεία του ελληνικού στρατεύματος προς τη Θεσσαλονίκη.Ο Διάδοχος Κωνσταντίνος είχε προωθήσει τις μεραρχίες με τέτοιο τρόπο,ώστε οι Τούρκοι να μη μπορούν να διαφύγουν ούτε από το βορρά,ούτε από την ανατολή,ούτε από τη δύση.Ο Χασάν Ταχσίν Πασάς,αντιλαμβανόμενος την αδυναμία του τουρκικού στρατού και πιεζόμενος έντονα από τους προξένους των μεγάλων δυνάμεων στη Θεσσαλονίκη,δεν είχε άλλη δυνατότητα,παρά να ζητήσει μία έντιμη συμφωνία για την παράδοση της Θεσσαλονίκης.
Γράφει ο Ιωάννης Μεταξάς (πρώτος Υπασπιστής του Ελευθερίου Βενιζέλου και βασικός συνεργάτης του Κωνσταντίνου στις διαπραγματεύσεις) σε γράμμα προς τη σύζυγό του στις 29 Οκτωβρίου 1912: " ..... ο Διάδοχος ανέθεσε εις τον Δούσμανην και εις εμέ να διαπραγματευθώμεν.Τους εζητήσαμεν (εννοεί τους Τούρκους) και το Καραμπουρνού.Δεν εδέχθησαν και την άλλην ημέραν εκινήσαμεν προς μάχην.Είχα κάμειν την διαταγήν της μάχης και το απόγευμα της 26ης ήσαν κυκλωμένοι.Προτού όμως αρχίσει το πυρ,έστειλαν πάλιν απεσταλμένους και εδέχθησαν όλους τους όρους μας.Μετέβημεν νύχτα ο Δούσμανης κι εγώ εις Θεσσαλονίκην και διαπραγματεύθημεν με τον Τούρκον Αρχιστράτηγον την παράδοσιν του στρατού του,της πόλεως και του Καραμπουρνού και υπεγράψαμεν το πρωτόκολλον. Συγκινητική στιγμή.Εγυρίσαμεν αμέσως νύχτα.Την άλλην ημέραν εισήλθαμεν πάλιν εις την Θεσσαλονίκην οι δυό μας και αποτελειώσαμε την παράδοσιν.Εντός της ημέρας εισηγάγαμεν τον στρατόν.Το πρωί της 28ης εισήλθε ο Διάδοχος,ημείς μαζί του και οπίσω του η Πρώτη Μεραρχία.Εχάλασεν ο κόσμος!".
Ο Τούρκος στρατηγός,μετά την παράδοση της Θεσσαλονίκης και τη μεγάλη απώλεια για την οθωμανική αυτοκρατορία,έπεσε σε δυσμένεια από τους ομοεθνείς του,αλλά όχι και από τους Έλληνες.Για λόγους ασφαλείας,στάλθηκε από την επίσημη ελληνική κυβέρνηση στη Γαλλία και στη συνέχεια στην Ελβετία.Πέθανε στη Λωζάνη το 1918.Χαρακτηριστική ήταν η φράση του: "H Θεσσαλονίκη εχάθη,αλλά η Θεσσαλονίκη εσώθη".
[Δημιουργία και διαχείριση της σελίδας,φωτογραφικό αρχείο και κείμενα: Demetrios Hatzikos]
Στο κτήριο αυτό εγκαταστάθηκε το Γενικό Στρατηγείο των Ελληνικών Δυνάμεων στις 24 Οκτωβρίου του 1912 και παρέμεινε μέχρι τα χαράματα της 27ης.Οι μέρες αυτές υπήρξαν καθοριστικές για την τύχη της Θεσσαλονίκης και γενικότερα της Μακεδονίας.
Σ' αυτή την έπαυλη διεξήχθησαν οι σκληρές διαπραγματεύσεις μεταξύ της τουρκικής αντιπροσωπείας,με επικεφαλής τον Διοικητή της Θεσσαλονίκης Χασάν Ταχσίν Πασά και του επικεφαλής των Ελληνικών δυνάμεων Αρχιστράτηγου Κωνσταντίνου.Μετά από δύο αποτυχημένες προσπάθειες επίτευξης συμφωνίας,οι Τούρκοι επέστρεψαν στο Τοψίν το απόγευμα της 26ης Οκτωβρίου 1912,ημέρα του Πολιούχου της Θεσσαλονίκης Αγίου Δημητρίου,γνωστοποιώντας ότι ο Χασάν Ταχσίν Πασάς είχε δεχτεί την άνευ όρων παράδοση της Πόλης στους Έλληνες.Κάθε χρόνο,την ίδια μέρα,διοργανώνεται λαμπαδηδρομία από το Μουσείο στο Τρίτο Σώμα Στρατού,προς ανάμνηση των ιστορικών αυτών γεγονότων.Στις αίθουσες του Μουσείου βαλκανικών πολέμων,ο επισκέπτης μπορεί να δει εκθέματα όπως όπλα,ξίφη,στρατιωτικές στολές ,μετάλλια,πίνακες,διάφορα κειμήλια από τους βαλκανικούς πολέμους,μία ιδιόχειρη επιστολή του τότε πρωθυπουργού και υπουργού των στρατιωτικών Ελευθερίου Βενιζέλου,όπως επίσης και αντίγραφο του Πρωτοκόλλου παράδοσης της Θεσσαλονίκης.
Ο τάφος του Χασάν Ταχσίν Πασά βρίσκεται στον αύλιο χώρο του Μουσείου.Τα οστά του μεταφέρθηκαν εκεί το 2002.Ο ίδιος υπήρξε μία δραματική φυσιογνωμία και ο ρόλος του στην άνευ όρων συνθηκολόγηση υπήρξε καθοριστικός.Ήταν απόφοιτος της Ζωσιμαίας Σχολής των Ιωαννίνων.Είχε μεν φιλελληνικά αισθήματα,αλλά όχι και άλλη επιλογή παρά μόνο την παράδοση της Πόλης.
Μετά την σπουδαία ελληνική νίκη στο Σαραντάπορο,ακολούθησε η αποφασιστικής σημασίας νίκη στη μάχη των Γιαννιτσών,όπου οι Τούρκοι είχαν συμπτυχθεί,με σκοπό να ανακόψουν την πορεία του ελληνικού στρατεύματος προς τη Θεσσαλονίκη.Ο Διάδοχος Κωνσταντίνος είχε προωθήσει τις μεραρχίες με τέτοιο τρόπο,ώστε οι Τούρκοι να μη μπορούν να διαφύγουν ούτε από το βορρά,ούτε από την ανατολή,ούτε από τη δύση.Ο Χασάν Ταχσίν Πασάς,αντιλαμβανόμενος την αδυναμία του τουρκικού στρατού και πιεζόμενος έντονα από τους προξένους των μεγάλων δυνάμεων στη Θεσσαλονίκη,δεν είχε άλλη δυνατότητα,παρά να ζητήσει μία έντιμη συμφωνία για την παράδοση της Θεσσαλονίκης.
Γράφει ο Ιωάννης Μεταξάς (πρώτος Υπασπιστής του Ελευθερίου Βενιζέλου και βασικός συνεργάτης του Κωνσταντίνου στις διαπραγματεύσεις) σε γράμμα προς τη σύζυγό του στις 29 Οκτωβρίου 1912: " ..... ο Διάδοχος ανέθεσε εις τον Δούσμανην και εις εμέ να διαπραγματευθώμεν.Τους εζητήσαμεν (εννοεί τους Τούρκους) και το Καραμπουρνού.Δεν εδέχθησαν και την άλλην ημέραν εκινήσαμεν προς μάχην.Είχα κάμειν την διαταγήν της μάχης και το απόγευμα της 26ης ήσαν κυκλωμένοι.Προτού όμως αρχίσει το πυρ,έστειλαν πάλιν απεσταλμένους και εδέχθησαν όλους τους όρους μας.Μετέβημεν νύχτα ο Δούσμανης κι εγώ εις Θεσσαλονίκην και διαπραγματεύθημεν με τον Τούρκον Αρχιστράτηγον την παράδοσιν του στρατού του,της πόλεως και του Καραμπουρνού και υπεγράψαμεν το πρωτόκολλον. Συγκινητική στιγμή.Εγυρίσαμεν αμέσως νύχτα.Την άλλην ημέραν εισήλθαμεν πάλιν εις την Θεσσαλονίκην οι δυό μας και αποτελειώσαμε την παράδοσιν.Εντός της ημέρας εισηγάγαμεν τον στρατόν.Το πρωί της 28ης εισήλθε ο Διάδοχος,ημείς μαζί του και οπίσω του η Πρώτη Μεραρχία.Εχάλασεν ο κόσμος!".
Ο Τούρκος στρατηγός,μετά την παράδοση της Θεσσαλονίκης και τη μεγάλη απώλεια για την οθωμανική αυτοκρατορία,έπεσε σε δυσμένεια από τους ομοεθνείς του,αλλά όχι και από τους Έλληνες.Για λόγους ασφαλείας,στάλθηκε από την επίσημη ελληνική κυβέρνηση στη Γαλλία και στη συνέχεια στην Ελβετία.Πέθανε στη Λωζάνη το 1918.Χαρακτηριστική ήταν η φράση του: "H Θεσσαλονίκη εχάθη,αλλά η Θεσσαλονίκη εσώθη".
[Δημιουργία και διαχείριση της σελίδας,φωτογραφικό αρχείο και κείμενα: Demetrios Hatzikos]
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου